OnHealth

Παράγοντες κινδύνου & Διάγνωση

Θεωρείται ότι ο καρκίνος του πνεύμονα οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, αν και, όπως συμβαίνει και με άλλους καρκίνους, η ευαισθησία στη νόσο μπορεί να μεταβληθεί ή να μετριαστεί από προστατευτικούς παράγοντες της γενετικής κατασκευής ή της δίαιτας ενός ατόμου. [1]

Το κάπνισμα τσιγάρων είναι αναμφίβολα ο κυριότερος αιτιολογικός παράγοντας. Θεωρείται υπεύθυνος για την πλειονότητα των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα στις Η.Π.Α. και σε άλλες χώρες όπου γίνεται ή γινόταν μεγάλη χρήση καπνού. Έχει εκτιμηθεί ότι η εισπνοή καπνού από το περιβάλλον, το λεγόμενο "παθητικό κάπνισμα", προκαλεί ετησίως 3.000 θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα στις ΗΠΑ. [2]

Άλλοι παράγοντες που φαίνεται να συσχετίζονται με τον καρκίνο του πνεύμονα είναι: [1]

• επαγγελματική έκθεση σε διάφορα υλικά (πίσσα, αιθάλη και μέταλλα όπως αρσενικό και χρώμιο),
• έκθεση σε οικοδομικά υλικά (άλατα πυριτίου και αμίαντο)
• ακτινοβολία (ραδόνιο, ακτίνες-Χ και ακτίνες γάμμα)
• ατμοσφαιρική ρύπανση (λόγω κυκλοφορίας - κυρίως λόγω των καυσαερίων από τις εξατμίσεις μηχανών ντίζελ και άλλων καρκινογόνων που μεταφέρονται με τον αέρα)
• ρύπανση εσωτερικών χώρων (που προκαλείται από τις καύσεις για θέρμανση και μαγείρεμα και είναι ιδιαίτερα σημαντική στις φτωχότερες χώρες)

Κλινικά χαρακτηριστικά - Συμπτώματα

Συνήθως σε νόσους πρώιμου σταδίου δεν εμφανίζονται συμπτώματα, και η αρχική ένδειξη είναι ένα τυχαίο ακτινογραφικό εύρημα (π.χ. μιας ακτινογραφίας θώρακα που γίνεται σαν εξέταση ρουτίνας για κάποια άσχετη κατάσταση). Τα κλινικά χαρακτηριστικά του προχωρημένου καρκίνου του πνεύμονα συνήθως προκαλούνται από την τοπική ανάπτυξη του όγκου στον πνεύμονα και περιλαμβάνουν απόφραξη των βρόγχων (από ενδοβρογχική ανάπτυξη ή εξωτερική πίεση), διήθηση του μεσοθωρακίου (αύξηση του όγκου στο κεντρικό διαμέρισμα του θώρακα), μετάσταση μέσω των αιμοφόρων αγγείων και των λεμφαγγείων, και διαταραχές άλλων λειτουργιών του σώματος, ιδιαίτερα του ενδοκρινούς, μεταβολικού και νευρικού συστήματος (παρανεοπλασματικά σύνδρομα).

Τα βασικότερα συμπτώματα του καρκίνου του πνεύμονα είναι:

• Δύσπνοια και/ή συριγμός [3]
• Χρόνιος βήχας και/ή επαναλαμβανόμενες κρίσεις βρογχίτιδας [4]
• Βράγχος φωνής (βραχνάδα) [3]
• Αποβολή αίματος με το βήχα (αιμόπτυση) ή ίχνη αίματος στα πτύελα (αιμόφυρτα πτύελα) [5]
• Απώλεια βάρους και όρεξης, χωρίς γνωστή αιτία [3]
• Πόνος στο θώρακα [3]

Η διαδικασία διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα περιλαμβάνει μικροσκοπική εξέταση των κυττάρων του όγκου (κυτταρολογική και ιστολογική εξέταση). Τέτοιες εξετάσεις επιτρέπουν την κατάταξη του καρκίνου του πνεύμονα σε δύο μεγάλες κατηγορίες: μικροκυτταρικοί (SCLC) και μη μικροκυτταρικοί καρκίνοι του πνεύμονα (NSCLC). Παρά αυτή την κατάταξη, οι διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων μπορεί να είναι ασαφείς, και σε ποσοστό 10% έως 20% οι καρκίνοι του πνεύμονα έχουν χαρακτηριστικά και των δύο τύπων καρκίνου (μικτοί ιστολογικοί τύποι).

Τη διάγνωση ακολουθεί η διαδικασία της σταδιοποίησης κατά την οποία διερευνάται η έκταση της νόσου και ποιες δομές ή /και όργανα έχουν προσβληθεί. Στα πλαίσια της σταδιοποίησης γίνονται διάφορες εξετάσεις όπως αξονικές ή μαγνητικές τομογραφίες θώρακος, εγκεφάλου, κοιλίας (με ή χωρίς σκιαγραφικό), σπινθηρογράφημα οστών κ.ά. Το στάδιο της νόσου έχει προγνωστική αξία και καθορίζει μαζί με άλλους συνεκτιμώμενους παράγοντες τη θεραπευτική αντιμετώπιση.

 

1. Alberg AJ, Samet JM. Epidemiology of lung cancer. Chest 2003;123:21S-49S.
2. US Environmental Protection Agency (EPA). Respiratory health effects of passive smoking: lung cancer and other disorders. EPA Publication No. 600/006F, Washington, DC: US Government Printing Office, 1992.
3. Stewart BW and Kleihues P. World Cancer Report. IARC Press, Lyon, pp.183-87, 2003
4. Al-Wadei HA, Takahasi T, Schuller HM. PKA-dependent growth stimulation of cells derived from human pulmonary adenocarcinoma and small airway epithelium by dexamethasone. European Journal of Cancer 41(17):2745-53. Nov, 2005
5. Hamilton W, Peters TJ, Round A, Sharp D. What are the clinical features of lung cancer before the diagnosis is made? A population based case-control study. Thorax, 2005