OnHealth

Το κάπνισμα είναι ο κυριότερος αιτιολογικός παράγοντας (>87%) ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα, της πιο συχνής κακοήθειας στον ελληνικό πληθυσμό. Άλλοι παράγοντες (ρύπανση, επαγγελματικοί κ.ά.) συμμετέχουν σε πολύ μικρότερο ποσοστό στην ανάπτυξη της νόσου.

Το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα επειδή κατά την καύση του καπνού παράγονται περισσότερες από 4.000 ουσίες, από τις οποίες αρκετές είναι καρκινογόνες. Οι πιο γνωστές καρκινογόνες ομάδες ουσιών είναι οι πίσσες και τα βενζοπυρένια, που δεν ενοχοποιούνται μόνον για την πρόκληση καρκίνου του πνεύμονα, αλλά και για άλλους τύπους καρκίνου στους καπνιστές. Μια τρίτη ομάδα ουσιών που παράγονται κατά την καύση του τσιγάρου (και μάλιστα από το περιφερικό ρεύμα του καπνού) είναι οι νιτροζαμίνες, οι οποίες ενοχοποιούνται για την πρόκληση καρκίνου σε παθητικούς καπνιστές.

Για την πρόκληση του καρκίνου του πνεύμονα ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο αριθμός των τσιγάρων που καπνίζει καθημερινά ένας καπνιστής. Ενώ αρκούν λίγα τσιγάρα την ημέρα για να προκληθούν άλλα νοσήματα των πνευμόνων και στεφανιαία νόσος, για να αναπτυχθεί καρκίνος του πνεύμονα πρέπει κανείς να καπνίζει πολύ (περισσότερο από ένα πακέτο ή 20 τσιγάρα την ημέρα). Τα κρούσματα καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες είναι λιγότερα, όχι μόνο επειδή καπνίζουν σε μικρότερο ποσοστό, αλλά και επειδή γενικά καπνίζουν λιγότερα τσιγάρα σε καθημερινή βάση. Τελευταία βέβαια τείνει να εξισωθεί η σχέση συχνότητας στα δύο φύλα.

Ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας στην καρκινογένεση είναι η διάρκεια της συνήθειας του καπνίσματος (για πόσα χρόνια καπνίζει δηλαδή κανείς). Η έναρξη αυτής της συνήθειας σε ολοένα μικρότερες ηλικίες έχει ως συνέπεια να παρουσιάζουν καρκίνο του πνεύμονα ολοένα νεότεροι άνθρωποι. Όσο περισσότερα τσιγάρα καπνίζει κανείς καθημερινά και όσο περισσότερα χρόνια είναι καπνιστής, τόσο περισσότερο κινδυνεύει να αναπτύξει καρκίνο του πνεύμονα.

Παγκόσμιες αντικαπνιστικές οργανώσεις και πρωτοβουλίες
Με πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), η Συμφωνία Πλαίσιο για τον Έλεγχο του Καπνού (FCTC), απαιτεί από όσους την υπογράφουν να προστατεύουν τους πολίτες τους από νόσους που σχετίζονται με το κάπνισμα.

Άλλα παραδείγματα πρωτοβουλιών της WHO περιλαμβάνουν την ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας, ώστε να δίνουν το καλό παράδειγμα κόβοντας οι ίδιοι το κάπνισμα, και την Παγκόσμια ημέρα κατά του καπνίσματος, που τονίζει μεταξύ άλλων το φαύλο κύκλο μεταξύ καπνίσματος και φτώχειας στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 84% των καπνιστών ζουν στις αναπτυσσόμενες χώρες με μεταβατική οικονομία, το 64% των καπνιστών παρατηρείται στον πληθυσμό των αναλφάβητων και μειώνεται στο 21% σε άτομα που έχουν πάει σχολείο πάνω από 12 χρόνια.

Επίσης, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πρόληψης του Καπνίσματος (ENSP), μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση με έδρα το Βέλγιο, έχει στόχο να προωθήσει συνεκτικές πολιτικές ελέγχου του καπνίσματος σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.